مالیات حقوق و محاسبه | موارد معاف از مالیات حقوق

از ارکان مهم بنگاه‌های اقتصادی، پرسنل و نیروی انسانی‌اند که محاسبۀ صحیح حقوق، مزایا و کسورات حقوق آنها (مثل مالیات حقوق) نقش مهمی در انگیزۀ اجتماعی و سازمانی آنها دارد و از طرفی، نحوۀ محاسبۀ نادرست مالیات یا عدم پرداخت به موقعِ تکالیف قانونی یا ناآشنا بودن با قوانین و مقررات محاسبۀ مالیات حقوق، امکان برگشت هزینه‌ها یا جریمه‌های قانونی را برای کارفرما به همراه دارد. در این نوشتار قصد دارم به طور مفصل به زوایای پراکندۀ محاسبۀ مالیات حقوق بپردازم.

در صورت تمایل می توانید جهت دریافت مشاوره فوری و راهنمایی و همچنین بهره مندی از خدمات مالیاتی، درخواست خود را در بخش مشاوره مالیاتی کادر با تجربه و حرفه ای دادیس ثبت نمایید.

پرداختی های با عنوان حقوق باید چه شرایطی داشته باشد؟

بر اساس مادۀ 82 قانون مالیات مستقیم، درآمدی که شخص حقیقی در خدمت شخص دیگر در ازای تسلیم نیروی کار خود بابت ‌اشتغال، برحسب مدت یا کارِ انجام‌یافته به‌ طور نقد یا غیرنقد از منابع مالی در ایران و از کارفرمای ایرانی دریافت می‌کند، مشمول مالیات بر درآمد حقوق است‌.

اگر کارفرمایی به کارمندش که خودرو داره، بگه، لطفاً هر روز هنگام آمدن به کارگاه، چند نفر از پرسنل رو همراه خودش بیاره و به ازای این لطف، مبلغی اضافه بر حقوق دریافت کنه، آیا تمام مبلغ دریافتی کارمند برای عملکرد خودش در محل کار و همچنین کاری که به وسیلۀ ماشین برای شرکت انجام می‌ده، در قالب و ماهیت حقوق محسوب می‌شه؟

در پاسخ، با این استدلال که در مادۀ 82 قانون به‌صراحت بیان شده است: «درآمدی که شخص حقیقی در خدمت شخص دیگر در ازای تسلیم نیروی کار خود» بابت اشتغال در ایران یا محل اشتغال در ایران یا مأمور به انجام فعالیت شغلی در خارج از ایران دریافت می‌کند، مشمول فصل حقوق می‌شود. اما در خدمت بودن خودرو یا هر وسیلۀ شخصی کارمند در اختیار کارفرما، مشمول فصل و شرایط حقوق نیست و دریافتی شخص از این بابت باید جزء درآمد فصل مالیات بر درآمد مشاغل محاسبه گردد.

شرایط حقوق پرداختنی
پرداختی بعنوان حقوق باید چه شرایطی داشته باشد

مزایا و معافیت‌های شغل، شاغل و حقوق چه مواردی هستند؟

بر اساس مادۀ 83 قانون مالیات مستقیم، درآمدِ مشمول مالیات حقوق عبارت است از حقوق شامل مقرری یا مزد و یا حقوق اصلی و مزایای مربوط به «شغل»، اعم از مستمر یا غیرمستمر قبل از وضع کسور و پس از کسر معافیت‌های ‌مقرر در این قانون.

در اینجا به‌روشنی دیده می‌شود که در این مادّه، قانون‌گذار در مورد مزد یا حقوق اصلی و مزایای مربوط به «شغل» صحبت کرده است که شغل صرفاً جایگاه سازمانی است و زمانی‌که سخن از جایگاه سازمانی مطرح به میان می‌آید، یعنی این مزایا به همۀ حقوق‌بگیران کارگاه یا به عبارتی مزایای مدیریتی به کارمندان امور اداری یا تدارکات پرداخت نمی‌شود، بلکه مزایای شغل به شمار می‌آید.

خواننده گرامی؛

در صورت تمایل می توانید محتوای جامع و کامل مربوط به محاسبه مالیات حقوق 1400 را مطالعه نمایید.

مزایای شاغل شامل چه مواردی می‌شود؟

در مادۀ 83 قانون مالیات مستقیم در مورد مزایای شاغل سخنی به میان نیامده و فقط به مزایای شغل اشاره شده است؛ به این معنی که تمام مزایای شاغل معاف از مالیات بر درآمد حقوق است.

مزایای شاغل چند شاخصه دارد که به این قرار است:

  1. مزایای شاغل به تمام افراد سازمان پرداخت می‌شود و تفاوتی بین پرسنل و جایگاه سازمانی وجود ندارد؛ مانند عیدی، پاداش، مزایای غیر نقدی، بن کالا و... .
  2. در مقرارات استخدامی سازمان تعریف شده باشد.
  3. در حوزۀ عرف سازمانی باشد.

مادۀ 83 با معافیت‌های مالیاتی حقوق که در مادۀ 91 قانون مالیات مستقیم به آنها اشاره کرده، در تناقض است؛ به این علت که در این ماده(مادۀ 91) برای معافیت‌های مربوط به «شاغل» حد نصاب گذاشته که پرداخت بیشتر از این مبلغ، مشمول مالیات بر درآمد حقوق است؛ در صورتی‌که در مادۀ 83، تمام دریافتی‌های شاغل را «معاف» در نظر گرفته است که از جمله به این موارد می‌توان اشاره کرد:

مزایا و معافیت های حقوق
مزایا و معافیت‌های شغل، شاغل و حقوق چیست

معافیت‌های حقوق شامل چه مواردی است؟

  • حقوق بازنشستگی، وظیفه، مستمری، پایان خدمت، خسارت اخراج، بازخرید خدمت و وظیفه یا مستمری پرداختی به وراث، حق سنوات و حقوق ایام مرخصی استفاده‌نشده.
  • هزینۀ سفر و فوق‌العادۀ مسافرت مربوط به شغل.
  • مسکن واگذارشده در محل کارگاه یا کارخانه برای اسکان کارگران و خانه‌های ارزان قیمت سازمانی در خارج از محل کارگاه یا کارخانه به منظور استفادۀ کارگران.
  • وجوه حاصل از بیمه بابت جبران خسارت بدنی، درمان و امثال آن.
  • عیدی سالانه یا پاداش آخر سال روی‌هم‌رفته معادل یک‌دوازدهم میزان معافیت مالیاتی موضوع مادۀ 84 قانون مالیات مستقیم.
  • وجوهی که کارفرما بابت هزینۀ درمان کارکنان خود یا افراد تحت تکفل آنها به طور مستقیم یا به وسیلۀ حقوق‌بگیر به پزشک یا بیمارستان به استناد‌ اسناد و مدارک مثبته پرداخت کند.
  • -        مزایای غیرنقدی پرداختی به کارکنان حداکثر معادل دودوازدهم معافیت موضوع مادۀ 84 قانون مالیات مستقیم.

همان‌طورکه مشاهده می‌کنید، مزایای غیرنقدی یا عیدی سالیانۀ پرداختی به کارکنان از جمله مواردی است که به تمام پرسنل سازمان پرداخت می‌شود. پس این مزایا جزء مزایای شاغل محسوب می‌شود که در مادۀ 83 آنها را معاف از مالیات تعیین کرده و در مادۀ 91 برای آنها حد نصاب تعیین شده است.

برای نمونه، در معافیت‌های حقوق مادۀ 91 ذکر شده که  مزایای غیرنقدی پرداختی به کارکنان، حداکثر معادل دودوازدهم معافیت موضوع مادۀ 84 قانون مالیات مستقیم است و لازم است بررسی کنیم چرا مادۀ 84 به عنوان منبع محاسبات و مبنا قرار گرفته است.

در مادۀ 84 قانون مالیات مستقیم آمده است که میزان معافیت مالیات بر درآمد سالانه مشمول مالیات حقوق از یک یا چند منبع، هرساله در قانون بودجۀ سنواتی مشخص می‌شود. این مبلغ برای سال 1399 در قانون بودجه یا بخشنامۀ شمارۀ 210/99/10، سیصد و شصت میلیون (360،000،000) ریال تعیین شده است.

با این حساب، اگر بخواهیم برای سال 99 عیدی یا پاداش معاف از مالیات را محاسبه کنیم، باید مبلغ 36 میلیون تومان را تقسیم بر 12 و ضرب‌در 1 کنیم که می‌شود 3 میلیون تومان. گفتنی است، پرداخت 3 میلیون تومان به پرسنل بابت عیدی و پاداش سالیانه، معاف از مالیات است.

اما موضوع معافیت‌های حقوق فقط منوط به مادۀ 83، 84 و 91 نمی‌شود، بلکه شامل مزایایی همچون بخشی از کسورات، 7% بابت بیمه تأمین اجتماعی از حقوق کارمندان و کارگران یا معافیت‌هایی مثل مهدکودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و …  نیز است که در حدود قانون یا متعارف، به کلیۀ کارکنان پرداخت می‌شود و با ارائۀ اسناد و مدارک، از شمول حکم مواد 82  و 83  قانون مالیات‌های مستقیم خارج و معاف از مالیات است که در بخشنامۀ 200/99/58 به آن اشاره شده است.

اما در اینجا این پرسش پیش می‌آید که آیا این بخشنامه عطف به گذشته هم می‌شود؟

معافیت های حقوی
معافیت‌های حقوق شامل چه مواردی است

معافیت مهدکودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و ... شامل چه اشخاصی می‌شود؟

موضوع معافیت مهدکودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و … در سال 87 و با بخشنامۀ 33553 مشمول مالیات شد. در دادنامۀ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری به شمارۀ 601 در سال 89، کارکنان دولت در این موارد معاف از مالیات شدند و در ادامه در دادنامۀ 335 در سال 91 مجدداً این معافیت منوط به بخشنامۀ سال 87 لغو و از درجۀ اعتبار ساقط شد. در دادنامۀ 73 در تاریخ 98/12 با این رأی که بر مبنای مواد ۸۲ و ۸۳ قانون مالیات‌های مستقیم، اطلاق شخص حقیقی در خدمت شخص حقوقی دیگر، اعم از حقیقی و حقوقی شامل کلیۀ کارکنان، از جمله کارکنان بخش دولتی و غیردولتی (عمومی غیردولتی) و خصوصی است؛ بنابراین قید «کارکنان دولت» در سطر چهارم رأی شمارۀ ۶۰۱ ـ ۱۳۸۹/۱۲/۹ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری مبتنی بر سهو قلم بوده و عبارت «کارکنان دولت» به «حقوق‌بگیران» اصلاح شده است.

خواننده گرامی؛

در صورت تمایل می توانید محتوای جامع و کامل مربوط به نحوه ارسال صورت معاملات فصلی را مطالعه نمایید.

در نهایت، سازمان امور مالیاتی در بخشنامۀ200/98/80 این رأی را قید کرد که وجوهی که بابت مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب و بن کالا در حدود متعارف یا ارائۀ اسناد و مدارک به کلیۀ کارکنان پرداخت می‌کند، از شمول حکم مواد 82 و 83 قانون مالیات‌های مستقیم خارج است و مشمول مالیات نیست. اما ایراد این رأی این بود که سه نقطه یا همان واژۀ «غیره» از بخشنامه حذف شده بود.

در سال 99، سازمان امور مالیاتی بخشنامه‌ای را به شمارۀ 58/99/200 صادر کرد که تمام موارد بابت مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و … (و غیره ) را در حدود متعارف معاف از مالیات کرد. طبق مادۀ 20 قانون دیوان عدالت اداری، اثر ابطال مصوبات از زمان صدور رأی هیئت عمومی است که این زمان مربوط به سال 87 می‌باشد. طبق مادۀ 242 ، ادارۀ امور مالیاتی موظف است در هر موردی که به علت اشتباه در محاسبه، مالیات اضافی دریافت شده است و همچنین در مواردی که‌ مالیاتی طبق مقررات این قانون قابل استرداد ‌باشد، وجه قابل استرداد را از محل وصولی جاری، ظرف یک ماه به مؤدی پرداخت کند.

در مقالۀ بعد، با موضوع معافیت مالیات از سهم 7% بیمه پرداختی سهم کارگر، و اینکه من چطور می‌توانم این مبلغ رو دریافت کنم و قوانین تأمین اجتماعی، در خدمت شما هستم.

برچسب ها:
همین امروز ثبت نام کنید با ثبت نام در سایت ما از امکانات متنوعی برخوردار شوید امروز ثبت نام کنید
این مقاله رو به اشتراک بگذارید
مطالب پیشنهادی برای شما
آیا تراکنش های بانکی یا دستگاه های پوز م ...
آیا تراکنش های بانکی یا دستگاه های پوز م ...

بی‌تردید امروزه شما هم به عنوان یک مؤدی حقیقی یا حقوقی که دارای کسب و کار کوچک یا بزرگ هست ...

تغییرات قانون مالیات بر ارزش افزوده
تغییرات قانون مالیات بر ارزش افزوده

در زمان ریاست جمهوری آقای احمدی‌نژاد، قانون ارزش افزوده به صورت آزمایشی تصویب و اجرایی شد ...

مالیات بر ارث و یا مالیات انحصار وراثت د ...
مالیات بر ارث و یا مالیات انحصار وراثت د ...

از آنجا که بعد از فوت شخص، اموال و دارایی او به وراث (در اصطلاح ماترک) انتقال پیدا می‌کند، ...

نحوه ارسال و قوانین اظهارنامه اشخاص حقوق ...
نحوه ارسال و قوانین اظهارنامه اشخاص حقوق ...

از آنجایی که ثبت اسناد مالی در مراجع حقوقی اهمیت و در عین حال پیامدهای زیادی دارد، از این ...

نظرات ارزشمند شما
در حال پاسخ به:
حسابدار ۱۴۰۰/۰۳/۲۱

سلام و وقت بخير ببخشيد از حقوق هاي ما ١٠% بخاطر كمك ب سيل زده ها كم كردن بعد آيا اين درسته ك همچنان ماليات اونو از حقوق دريافتي ما كم كردن يعني درواقع ما مالياتي رو داديم ك پولشو دريافت نكرديم؟! آيا پرداخت به هلال احمر جزو معافيت هاي مالياتي نيست؟

علی مولایی ۱۴۰۰/۰۳/۲۳

با سلام و عرض ادب بخدمت شما کاربر گرامی باید بررسی بفرمائید که کمک به سیل زدگان آیا از طریق درگاه مشخصی که مورد تائید سازمان امور مالیاتی بوده است ؟ و در صورت قابل استناد بودن شما با درخواست به سازمان امور مالیاتی میتوانید درخواست استرداد وجه پرداختی بابت مالیات از محل معافیت را بدهید و کمک هلال احمر نیز جز هزینه های قابل قبول سازمان امور مالیاتی است یه این شرط که از درگاه بانکی که مورد تائید سازمان امور مالیاتی باشد این مبلغ پرداخت شده باشد

حسابدار ۱۴۰۰/۰۳/۲۱

سلام خسته نباشيد ، آيا بيمه ٧% سهم كارگر جز معافيت هاي ماليات حقوق هستش يا همچنان ٢/٧هستش؟ ممنون

علی مولایی ۱۴۰۰/۰۳/۲۳

سلام و عرض ادب بخدمت شما کاربر گرامی با توجه به اینکه هزینه های قابل قبول اشخاص حقیقی یا حقوقی معاف از مالیاتی هستند ، بیمه نیز یک هزینه قابل اتکا برای سازمان امور مالیاتی می باشد اما علی رغم این استناد که قابل شکایت و احقاق حق می باشد اما برخورد مسئولین رسیدگی کننده مالیاتی بر محاسبه مالیات بدون در نظرگرفتن کسورات بیمه است

حسابدار ۱۴۰۰/۰۳/۱۷

سلام آیا افرادی که دارای فرزند معلول میباشند از معافیت مالیاتی برخوردار خواهند بود؟

علی مولایی ۱۴۰۰/۰۳/۱۸

با سلام بخدمت شما کاربر محترم بله طبق ماده 91 ماده 137 قانون مالیات مستقیم در صورتی که مبتنی بر اسناد و مدارک قابل اتکا باشد به عنوان هزینه های قابل قبول سازمان امور مالیاتی قرار میگیرد

حسابدار ۱۴۰۰/۰۳/۱۲

سلام اگر یک پرسنل 3 ماه کارکرد داشته باشه ، در مورد مالیات حقوق و عیدی و پاداش باید کل معافیت سالانه رو براش در نظر بگیریم یا معافیت هم به نسبت همون 3 ماه کارکرد لحاظ میشه؟؟

علی مولایی ۱۴۰۰/۰۳/۱۳

با سلام و عرض ادب بخدمت شما کاربر گرامی طبق ماده 91 ق م م عیدی و پاداش سالیانه به طور کامل به ایشان تعلق میگیرد